Maseczki w pracy - czy muszę chodzić w maseczce w pracy?
(Aktualizacja 2.12.2020)

W trakcie weekendu zaczęły obowiązywać dwa dość ważne akty prawa. Pierwszy z nich to nowelizacja ustawy, zwanej potocznie “covidową” . Nowela obowiązuje od niedzieli 29.11.2020 r. Drugi z nich to rozporządzenie o nakazach, zakazach i ograniczeniach z dnia 26 listopada 2020 r., które wchodzi w życie z mocą obowiązującą od dnia 28 listopada 2020 r.  Czemu te akty są tak ważne? 

Pierwszy z  nich, ustawa, ma przede wszystkim prawnie uregulować obowiązek zakrywania ust i nosa w ustawie, tak aby sądy wreszcie mogły karać obywateli. Pisałem o tym całkiem niedawno w kompendium dotyczącym obowiązku noszenia maseczek. Drugi z nich z kolei wprowadza bardzo kontrowersyjny przepis dotyczący noszenia maseczek w pracy. Czy od soboty trzeba zatem nosić maseczki w pracy? Czy pracodawca może ukarać pracownika bez maseczki?

Nie tylko rozporządzenie jest kontrowersyjne. Oba akty oczywiście wprowadzają sporo zamieszania do porządku prawnego. Znów niestety w tym negatywnym znaczeniu. Przypomnę tylko, że dopóki nie zostanie wydane nowe rozporządzenie na podstawie nowej ustawy “covidowej”, która weszła w życie w niedzielę 29.11.2020 r., dopóty powszechny nakaz zakrywania ust i nosa dalej jest bezpodstawny.

Maseczki w pracy przepisy

Nowe rozporządzenie wprowadza obowiązkowe maseczki w miejscu pracy. Mówi o tym §25 ust. 2 lit. c):

§25 ust. 1 pkt. 2 lit. c): . 1. Do dnia 27 grudnia 2020 r. nakłada się obowiązek zakrywania, przy pomocy odzieży lub jej części, maski, maseczki, przyłbicy albo kasku ochronnego, o którym mowa w art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110, 284, 568, 695, 1087 i 1517), ust i nosa:
2) w miejscach ogólnodostępnych, w tym:
c) w zakładach pracy, jeżeli w pomieszczeniu przebywa więcej niż 1 osoba, oraz w budynkach użyteczności publicznej przeznaczonych na potrzeby: administracji publicznej, wymiaru sprawiedliwości, kultury, kultu religijnego, oświaty, szkolnictwa wyższego, nauki, wychowania, opieki zdrowotnej, społecznej lub socjalnej, obsługi bankowej, handlu, gastronomii, usług, w tym usług pocztowych lub telekomunikacyjnych, turystyki, sportu, obsługi pasażerów w transporcie kolejowym, drogowym, lotniczym, morskim lub wodnym śródlądowym; za budynek użyteczności publicznej uznaje się także budynek biurowy lub socjalny.

Co tak na pierwszy rzut oka, nie zagłębiając się w szczegóły, wynika z powyższego?  Ano:

1. Jeżeli w pomieszczeniu przebywa więcej niż 1 osoba w zakładzie pracy musisz mieć maseczkę.

2. Nie zjesz żadnego posiłku, nie napijesz się wody/kawy w pomieszczeniu, w którym przebywa więcej niż 1 osoba w zakładzie pracy.

3. Nie zjesz żadnego posiłku również na stołówce, w pomieszczeniu socjalnym, mimo że w zakładzie pracy są to pomieszczenia dedykowane do spożywania posiłków.

Czy to nie brzmi jak bubel prawny? Chyba każdy zna odpowiedź…

Maseczki w pracy - nielegalne?

Zwróćmy jednak uwagę na pewien bardzo istotny szczegół. A w zasadzie dwa istotne szczegóły:

1. Rozporządzenie, o którym mowa powyżej zostało wydane na podstawie poprzednio obowiązującej jeszcze ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2020 r. poz. 1845). Nie na podstawie nowej ustawy (nowa ustawa – Dz.U. Poz. 2112), w której obowiązek noszenia maseczek został uregulowany. Co to oznacza? Oznacza to ni mniej, ni więcej, że obowiązek noszenia maseczek ten z rozporządzenia dalej nie ma właściwych podstaw prawnych. Opiera się bowiem o starą ustawę, zgodnie z którą w rozporządzeniu można ustanowić obowiązek: “stosowania innych środków profilaktycznych i zabiegów przez osoby chore i podejrzane o zachorowanie;”

Z tego też powodu w dalszym ciągu powszechny obowiązek noszenia maseczek nie ma właściwej podstawy prawnej. Mowa tu nie tylko o maseczkach w pracy, ale ogólnym powszechnym obowiązku. 

2. Pomijając powyższe: obowiązek opisany w rozporządzeniu dotyczy zakładów pracy opisanych jako miejsca ogólnodostępne. Jeżeli do Twojego zakładu pracy osoby z zewnątrz, bez identyfikatorów, nie mogą się dostać do budynku lub pozostałych pomieszczeń to czy takie miejsca są ogólnodostępne?

 

Czy pracodawca może zmusić mnie do noszenia maseczki?

Pytanie proste, a mając też na uwadze powyższe odpowiedź powinna być banalna. Jednak nie do końca.

Pracodawca, co chyba oczywiste, nie wystawi Ci mandatu karnego. Może jednak ukarać Cię karą na podstawie kodeksu pracy za nieprzestrzeganie obowiązków pracowniczych. Jednymi z nich są: przestrzeganie regulaminu pracy (art. 100 par 2 pkt 3) oraz przestrzeganie przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy (art 100 par 2 pkt 4). Pracownik powinien stosować się również do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, jeżeli nie są one sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę.

Można by zatem stwierdzić, że póki obowiązku noszenia maseczki nie ma w regulaminie pracy lub przepisach BHP to pracodawca nie może Cię zmusić do noszenia maseczki, skoro sam obowiązek noszenia maseczki nie jest “do końca” zgodny z prawem. I tu mógłbym przyznać rację. Możliwe nawet, że sądy będą przyznawać rację pracownikom.

Pamiętajmy, jednak o jednej rzeczy. Pracodawca nie jest organem władnym do decydowania czy przepisy rozporządzenia są zgodne z konstytucją. Pracodawca może zastosować kary przewidziane w kodeksie pracy, a możliwe że nawet rozwiązać umowę o pracę z winy pracownika. Wtedy pozostanie Ci walka w sądzie.

Gorąco zachęcam i namawiam do rozmowy z pracodawcami. Jeżeli Twój zakład pracy lub pomieszczenie w którym przebywasz nie jest ogólnodostępne w mojej ocenie przepisy rozporządzenia (pomijając ich wątpliwą skuteczność) nie mają zastosowania.

Jeżeli potrzebujesz pomocy prawnika w tym temacie, zachęcam do kontaktu. Zachęcam również do śledzenia mojego fanpejdża na facebooku.

Maseczki w pracy - aktualizacja 2.12.2020

Ustawodawca szybko się zreflektował z tym noszeniem maseczek w pracy i mamy nowe rozporządzenie z dnia 1.12.2020 r., które weszło w życie w dniu dzisiejszym.

W rozporządzeniu pojawił się nowy przepis zgodnie z którym: 

§25 ust. 1 pkt 2) lit .c):  Do dnia 27 grudnia 2020 r. nakazuje się zakrywanie, przy pomocy odzieży lub jej części, maski, maseczki, przyłbicy albo kasku ochronnego, o którym mowa w art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110, 284, 568, 695, 1087 i 1517), ust i nosa: 2) w miejscach ogólnodostępnych, w tym: c) w zakładach pracy, jeżeli w pomieszczeniu przebywa więcej niż 1 osoba, chyba że pracodawca postanowi inaczej. 

Tym samym od dzisiaj to pracodawca np. w regulaminie pracy może zdecydować o tym, aby pracownik nosił maseczkę.