Upadłość konsumencka a rozdzielność majątkowa: w tym wpisie wyjaśniam, kiedy rozdzielność, intercyza albo rozwód chronią majątek małżonka przed syndykiem.
Upadłość konsumencka ma znaczenie dla współmałżonka pozostającego we wspólności majątkowej. Taki był wniosek wynikający z mojego poprzedniego wpisu o skutkach upadłości konsumenckiej dla małżonka. Podsumowując krótko: z dniem ogłoszenia upadłości powstaje między małżonkami rozdzielność. To nie wszystkie skutki, bowiem cały majątek wspólny małżonków wchodzi do masy upadłości. Współmałżonkowi pozostaje zgłosić swoją wierzytelność.
A co z byłymi małżonkami? Co z małżonkami, którzy pozostają w ustroju rozdzielności majątkowej? Czy te osoby mogą spać spokojnie i mieć pewność, że po podziale majątku ich dobra nie trafią do masy upadłości? O tym w dzisiejszym wpisie.
Spis treści
Czy rozdzielność majątkowa chroni przed upadłością konsumencką małżonka?
W niektórych przypadkach mimo rozdzielności majątkowej sytuacja współmałżonka lub byłego małżonka jest zrównana z sytuacją małżonka pozostającego we wspólności majątkowej.
Jeżeli małżonkowie ustanowili rozdzielność majątkową na mocy umowy i podzielili majątek to uznaje się, że taka umowa jest skuteczna w stosunku do masy upadłości tylko w ściśle określonym przypadku. Mianowicie, tylko wtedy, gdy umowę zawarli co najmniej dwa lata przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Ma to zapobiec przypadkom pokrzywdzenia wierzycieli przez małżonków.
Nie trudno sobie wyobrazić bowiem, że małżonkowie zawierają taką umowę i dzielą majątek zaraz przed złożeniem wniosku o upadłość konsumencką aby uratować część majątku. W takiej sytuacji uznaje się, że umowa jest bezskuteczna. Oznacza to, że syndyk ma prawo żądać wydania wszystkich przedmiotów, które wchodziły w dniu zniesienia wspólności w skład majątku wspólnego. Wchodzą one bowiem do masy upadłości w całości.
Podobnie jest w przypadku sądowego ustanowienia rozdzielności majątkowej. Sąd może orzec o rozdzielności na żądanie małżonka. Rozdzielność powstaje też w wyniku wydania wyroku rozwodowego, orzeczenia o separacji, ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków. Majątek wspólny wejdzie do masy upadłości jeżeli którekolwiek z tych orzeczenie uprawomocni się na krócej niż rok przed złożeniem wniosku o upadłość. Wyjątek stanowi sytuacja, kiedy pozew lub wniosek w sprawie został złożony co najmniej dwa lata przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Jeżeli zatem wniosłeś o rozwód 4 lata temu, a sąd wydał stosowne orzeczenie w tym temacie na pół roku przed złożeniem wniosku o upadłość konsumencką to rozdzielność ma wpływ na masę upadłości.
Ujmę to jeszcze prościej, bo przepisy o terminach bywają mylące. Jeżeli pozew o rozwód złożono co najmniej 2 lata przed wnioskiem o ogłoszenie upadłości, rozdzielność majątkowa jest skuteczna wobec masy upadłości, nawet gdy wyrok rozwodowy uprawomocnił się w ostatnim roku przed wnioskiem. Do masy nie trafia wtedy cały dawny majątek wspólny, tylko udział upadłego byłego małżonka. Jeżeli natomiast pozew złożono później, a rozdzielność powstała w ciągu roku przed wnioskiem, jest ona bezskuteczna wobec masy i majątek wspólny wchodzi do niej w całości.
Tak w skrócie wygląda upadłość konsumencka a rozdzielność majątkowa ustanowiona przez sąd.
Co dzieje się z majątkiem wspólnym po ogłoszeniu upadłości jednego z małżonków?
Z dniem ogłoszenia upadłości jednego z małżonków powstaje między nimi rozdzielność majątkowa, a majątek wspólny wchodzi do masy upadłości i nie można go podzielić. Dotyczy to także upadłości konsumenckiej, co potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z 16 grudnia 2019 r. (sygn. akt III CZP 7/19). Małżonek upadłego nie traci jednak wszystkiego: swoją należność z tytułu udziału w majątku wspólnym może zgłosić syndykowi przez system teleinformatyczny obsługujący postępowanie sądowe. Do masy nie wchodzą też przedmioty służące wyłącznie małżonkowi upadłego do prowadzenia działalności gospodarczej lub zawodowej, chyba że nabyto je do majątku wspólnego w ciągu 2 lat przed złożeniem wniosku o upadłość.
Właśnie dlatego upadłość konsumencka a rozdzielność majątkowa to dla małżonka dłużnika przede wszystkim pytanie o to, co zostanie poza masą upadłości.
- Ogłoszenie upadłościz mocy prawa powstaje rozdzielność majątkowa
- Majątek wspólnywchodzi do masy upadłości, podział jest niedopuszczalny
- Wyjątekrzeczy służące wyłącznie pracy małżonka, nabyte wcześniej niż 2 lata przed wnioskiem
- Zgłoszeniemałżonek zgłasza syndykowi wierzytelność z tytułu swojego udziału
- Koniec upadłościwraca wspólność ustawowa z mocy prawa
Czy intercyza chroni przed skutkami upadłości konsumenckiej?
Tak, ale tylko wtedy, gdy umowę majątkową małżeńską zawarto co najmniej 2 lata przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Intercyza podpisana później jest bezskuteczna wobec masy upadłości, a syndyk traktuje majątek tak, jakby wspólność nadal istniała. Ta sama zasada obowiązuje, gdy umową nie wyłączono wspólności, tylko ją ograniczono. Dlatego intercyza zawarta na szybko, tuż przed wnioskiem o upadłość, nie uratuje majątku przed wierzycielami.
Przy intercyzie upadłość konsumencka a rozdzielność majątkowa to w praktyce pytanie o jedną datę: kiedy umowę podpisano.
Upadłość konsumencka po rozwodzie: co z majątkiem byłych małżonków?
Jeżeli rozwód nastąpił przed ogłoszeniem upadłości, między byłymi małżonkami nie ma już majątku wspólnego, więc przepis o wejściu całego majątku wspólnego do masy nie ma zastosowania. Sąd Najwyższy w postanowieniu z 9 listopada 2018 r. (sygn. akt V CSK 615/17) wyjaśnił, że po rozwodzie byli małżonkowie mają własne majątki, a ich elementem jest udział w majątku objętym wcześniej wspólnością. Do masy upadłości wchodzi wtedy udział upadłego byłego małżonka, a nie udział drugiej osoby. Trzeba jednak pamiętać o wyjątku: jeżeli rozdzielność z powodu rozwodu powstała w ciągu roku przed wnioskiem o upadłość, a pozew złożono później niż 2 lata przed wnioskiem, rozdzielność jest bezskuteczna wobec masy.
Upadłość konsumencka a rozdzielność po rozwodzie działa więc tak samo jak przy wyroku sądu: decydują daty pozwu i wniosku o upadłość.
Czy były małżonek może obronić rozdzielność majątkową przed syndykiem?
Założeniem zmian w upadłości konsumenckiej, które weszły w życie w marcu 2020 r. było poprawienie sytuacji byłego małżonka oraz współmałżonka. Niestety, zmiany są czysto teoretyczne.
Od marca obowiązuje bowiem nowy przepis wg którego rozwiedziony małżonek upadłego albo małżonek upadłego może w drodze powództwa lub zarzutu żądać uznania rozdzielności majątkowej za skuteczną w stosunku do masy upadłości. Są jednak dwa wymagania. Po pierwsze współmałżonek w chwili powstania rozdzielności majątkowej musiał nie wiedzieć o istnieniu podstawy do ogłoszenia upadłości. Po drugie: powstanie rozdzielności majątkowej nie może prowadzić do pokrzywdzenia wierzycieli.
O ile pierwsza przesłanka jest jeszcze do wykazania przed sądem, o tyle ciężko mówić, że rozdzielność majątkowa nie prowadzi do pokrzywdzenia wierzycieli. A jeżeli nie prowadzi to jaki interes miałby były małżonek albo współmałżonek w wytaczaniu powództwa o uznanie rozdzielności za skuteczną wobec masy upadłości?
Co z rozdzielnością majątkową po zakończeniu upadłości?
Po umorzeniu, ukończeniu albo uchyleniu postępowania upadłościowego między małżonkami z mocy prawa powstaje ustawowy ustrój majątkowy, czyli wspólność majątkowa. Nie musisz więc zawierać umowy ani składać wniosku do sądu, żeby wspólność wróciła. Jeżeli małżonkowie chcą po upadłości pozostać w rozdzielności, muszą zawrzeć umowę majątkową u notariusza. Warto to rozważyć zwłaszcza wtedy, gdy jeden z małżonków nadal ma długi albo prowadzi ryzykowną działalność.
Upadłość konsumencka a rozdzielność majątkowa z mocy prawa idą więc w parze tylko do końca postępowania: potem wraca wspólność ustawowa, chyba że małżonkowie zawrą intercyzę.
Upadłość konsumencka a rozdzielność majątkowa: jak mogę Ci pomóc?
Temat upadłości konsumenckiej jest z pewnością ważny w relacjach między małżonkami. Okazuje się jednak, że nie tylko między aktualnymi małżonkami. Warto przed złożeniem wniosku zastanowić się zatem jaki wpływ będzie miało ogłoszenie upadłości na stosunki majątkowe w małżeństwie.
Porada prawna w tym temacie nie jest szczególnie kosztowna, więc zapraszam do kontaktu. Jeżeli chciałbyś powierzyć swoją sprawę prawnikowi – jestem do dyspozycji. Prowadzę sprawy o upadłość konsumencką w Gdyni, możemy też spotkać się w Gdańsku i Sopocie.
W sprawach upadłości konsumenckiej małżonków najwięcej zależy od dat: kiedy powstała rozdzielność, kiedy złożono pozew o rozwód i kiedy zostanie złożony wniosek o upadłość. Na poradzie przeanalizuję te terminy i powiem, co realnie wejdzie do masy upadłości, a co uda się ochronić. Pomagam klientom z Gdyni, Gdańska, Sopotu i całej Polski, także online. Poradę umówisz w kalendarzu poniżej, a jej koszt wlicza się w wynagrodzenie, jeśli zlecisz nam sprawę.
Umów poradę w sprawie upadłości60 minut, od 450 zł. Online płatna z góry, w kancelarii na miejscu. Opłata wlicza się w wynagrodzenie, jeśli zlecisz nam sprawę.
Krok 1 z 3: forma, dzień i godzina
Wybierz dzień
Wybrana godzina to preferowany termin spotkania. Nie gwarantujemy go: jeśli będzie niedostępny, skontaktujemy się z Tobą, żeby ustalić inny.
Upadłość konsumencka a rozdzielność majątkowa: najczęściej zadawane pytania FAQ
Czy majątek osobisty współmałżonka wchodzi do masy upadłości?
Nie. Do masy upadłości wchodzi majątek upadłego i majątek wspólny małżonków, a majątek osobisty drugiego małżonka pozostaje poza masą.
Czy po ogłoszeniu upadłości można podzielić majątek wspólny?
Nie, podział majątku wspólnego jest wtedy niedopuszczalny. Majątek wspólny wchodzi do masy upadłości w całości.
Jak małżonek upadłego odzyskuje swoją część majątku wspólnego?
Zgłaszając syndykowi wierzytelność z tytułu udziału w majątku wspólnym, przez system teleinformatyczny obsługujący postępowanie sądowe. Należność jest potem zaspokajana w postępowaniu upadłościowym.
Czy można ustanowić rozdzielność majątkową po ogłoszeniu upadłości z datą wsteczną?
Nie. Po ogłoszeniu upadłości nie można ustanowić rozdzielności majątkowej z datą wcześniejszą niż data ogłoszenia upadłości.
Gdzie złożyć pozew o uznanie rozdzielności majątkowej za skuteczną wobec masy?
Do sądu upadłościowego. Sąd może zabezpieczyć powództwo przez zakaz zbywania lub obciążania mienia, które było majątkiem wspólnym.
Czy separacja chroni przed upadłością konsumencką małżonka?
To zależy od terminów. Rozdzielność powstała z powodu separacji w ciągu roku przed wnioskiem o upadłość jest bezskuteczna wobec masy, chyba że wniosek lub pozew o separację złożono co najmniej 2 lata przed wnioskiem o upadłość.
Czy rzeczy, których małżonek używa do pracy, wchodzą do masy upadłości?
Nie, jeżeli służą wyłącznie małżonkowi upadłego do prowadzenia działalności gospodarczej lub zawodowej. Wyjątek dotyczy przedmiotów nabytych do majątku wspólnego w ciągu 2 lat przed złożeniem wniosku o upadłość.
Czy syndyk informuje małżonka upadłego o jego prawach?
Tak, w zawiadomieniu skierowanym do małżonka dłużnika syndyk poucza go o jego prawach. Dzięki temu małżonek wie, jak zgłosić swoją wierzytelność.
Czy upadłość jednego małżonka oznacza upadłość drugiego?
Nie, upadłość dotyczy tylko małżonka, wobec którego ją ogłoszono. Drugi małżonek może jednak stracić majątek wspólny na rzecz masy i musi wtedy dochodzić swojej części przez zgłoszenie wierzytelności.
Czy po rozwodzie mogę ogłosić upadłość konsumencką bez wpływu na byłego małżonka?
To zależy od tego, kiedy ustała wspólność. Jeżeli rozwód nastąpił wcześniej niż rok przed wnioskiem albo pozew złożono co najmniej 2 lata przed wnioskiem, do masy wchodzi tylko Twój udział w dawnym majątku wspólnym.
