'/%3E%3C/svg%3E){kind=small}
Rozwód z orzeczeniem o winie to rozwiązanie, które pozwala ustalić, kto ponosi odpowiedzialność za rozpad małżeństwa. Choć wiąże się z dłuższym i bardziej skomplikowanym postępowaniem, może mieć istotne konsekwencje prawne, zwłaszcza w zakresie alimentów i kosztów procesu. Jako adwokat rozwodowy odpowiadam na pytania, które pojawiają się w takiej sprawie. Czy taki rozwód ma sens? Jakie dowody powołać? Ile to potrwa i co może pójść nie tak? Zapraszam do wpisu.
Spis treści
Co to jest rozwód z orzeczeniem o winie?
Rozwód z orzeczeniem o winie to zwykły proces rozwodowy, w którym sąd poza rozwiązaniem małżeństwa rozstrzyga także, który z małżonków ponosi winę zupełnego i trwałego rozkładu pożycia.
Sąd orzeka o winie z urzędu, także wtedy, gdy nikt o to nie wnosi. Zaniecha tego wyłącznie na zgodne żądanie obojga małżonków, a wówczas skutki są takie, jak gdyby żaden z nich nie ponosił winy. Czytaj: jeżeli tylko jedno z Was chce rozwodu bez orzekania o winie, a drugie się nie zgadza, sąd winą się zajmie.
Orzekając o winie, sąd może w wyroku rozwodowym stwierdzić, że:
- wyłączną winę ponosi jeden z małżonków,
- winę ponoszą oboje małżonkowie,
- żaden z małżonków nie ponosi winy.
Przy ustalaniu winy sąd dokonuje oceny, czy doszło do zawinionego naruszenia podstawowych obowiązków małżeńskich, w szczególności obowiązku wierności, wspólnego pożycia, wzajemnej pomocy, współdziałania dla dobra rodziny oraz przyczyniania się do zaspokajania jej potrzeb.
Orzeczenie o winie ma istotne konsekwencje prawne, zwłaszcza w zakresie ewentualnego obowiązku alimentacyjnego między byłymi małżonkami. Zgodnie z art. 60 k.r.o. małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia nie może domagać się alimentów od drugiego, natomiast małżonek niewinny może ich żądać od małżonka wyłącznie winnego, jeśli rozwód powoduje istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej.
Rozwód z winy drugiego małżonka - procedura
Rozwód z winy drugiego małżonka zawsze wymaga postępowania przed sądem, bo w prawie polskim nie ma możliwości pominięcia procedury sądowej, a sama procedura dzieli się na etap przed złożeniem pozwu, po jego złożeniu, wyrokowanie i ewentualną apelację.
- Etap przed złożeniem pozwu
Jest to etap, podczas którego małżonek decyduje się na przeprowadzenie procedury sądowej. Etap ten zazwyczaj składa się z czynności polegających na kontakcie z prawnikiem, a także zebraniu materiału dowodowego do sprawy. W ramach obsługi postępowania rozwodowego zdarza się, że spotykamy się niejednokrotnie z klientem, aby omówić wszelkie możliwe opcje oraz aby porozmawiać o strategii procesowej. Ta faza jest szczególnie istotna, ponieważ nadaje kierunek naszym kolejnym działaniom.
- Etap po złożeniu pozwu
Po złożeniu pozwu procedura zasadniczo wygląda podobnie:
- Sąd otrzymuje pozew i jeżeli nie ma braków (np. brak opłaty sądowej) wysyła odpis pozwu drugiemu małżonkowi na adres jego zamieszkania wskazany w pozwie. Ten etap nie trwa długo, ale może trwać nawet miesiąc lub dwa w zależności od obłożenia sędziego wylosowanego sprawami. Jeżeli małżonkowie mają wspólne dzieci, sąd może zarządzić wywiad środowiskowy, który ustala warunki, w jakich dzieci żyją i się wychowują. Przeprowadza go wyznaczona osoba, najczęściej kurator.
- Sąd, doręczając pozew drugiemu małżonkowi, wzywa go do złożenia odpowiedzi na pozew w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż dwa tygodnie.
- Zdarza się również, że po wpływie odpowiedzi na pozew sąd zobowiązuje powoda (małżonka, który składał pozew jako pierwszy) do złożenia repliki na odpowiedź na pozew. Wówczas jest jeszcze najczęściej czas na powołanie nowych dowodów.
Powyższe czynności, w zasadzie sprowadzające się do wymiany pism między małżonkami, nadają kształt postępowaniu dowodowemu, które sąd zazwyczaj przeprowadza w taki sposób, że w pierwszej kolejności słuchani są świadkowie, następnie przeprowadzany jest dowód z przesłuchania stron.
W sprawach rozwodowych (szczególnie tam, gdzie dochodzi do rozstrzygnięcia o władzy rodzicielskiej lub opiece nad dzieckiem) zdarza się przeprowadzanie dowodu z biegłych, tzn. specjalistów posiadających określoną wiedzę. Szczególnie często, jeżeli są dzieci, a małżonkowie nie potrafią się porozumieć co do opieki i władzy rodzicielskiej, sąd powołuje dowód z opinii OZSS, tj. Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów.
W sprawach o rozwód potrafią pojawić się również inni specjaliści, np. biegli badający prawdziwość podpisu. Wszystko jednakże zależy od konkretnych sytuacji procesowych.
- Etap wyrokowania przez sąd I instancji
Jeżeli sąd przeprowadził wszystkie wnioskowane dowody lub część z nich pominął i nie ma już konieczności przeprowadzania żadnego dowodu, następuje wyrokowanie. Krótko mówiąc: sąd wydaje wyrok. Każda ze stron ma prawo w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku złożyć wniosek o doręczenie wyroku z pisemnym uzasadnieniem. Bez tego wniosku nie ma apelacji, bo termin na nią biegnie od doręczenia wyroku z uzasadnieniem. Jest to więc oblig dla małżonka, który uważa, że wyrok nie jest sprawiedliwy.
- Etap apelacji
Etap apelacji jest opcjonalny. Zdarza się bowiem, że nawet małżonek, który przegra sprawę o rozwód z orzeczeniem o winie, nie decyduje się na apelację, będąc świadomym np. małego prawdopodobieństwa zmiany orzeczenia przez sąd drugiej instancji.
Po otrzymaniu orzeczenia z uzasadnieniem małżonek, który przegrał sprawę lub który nie jest do końca zadowolony z orzeczenia, ma prawo złożyć apelację. Jeżeli zatem wnosiłeś o rozwód z orzeczeniem o winie, a sąd winy nie przypisał, to w tym zakresie możesz się odwoływać.
Apelację wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia wyroku z uzasadnieniem. Gdy sąd przedłużył termin na sporządzenie uzasadnienia, na apelację masz trzy tygodnie, a sąd zawiadamia Cię o tym przy doręczeniu wyroku. Apelację wnosi się do sądu drugiej instancji za pośrednictwem sądu, który wydał orzeczenie. Jeżeli w apelacji albo w odpowiedzi na nią strona wniesie o rozprawę, sąd nie może rozpoznać sprawy na posiedzeniu niejawnym. Czas rozpoznania apelacji od wyroku rozwodowego w zależności od sądu i złożoności sprawy może potrwać od kilku miesięcy do nawet roku.
Wyrok sądu drugiej instancji kończy postępowanie prawomocnie. W sprawach rozwodowych nie jest dopuszczalna skarga kasacyjna.
Czy można zmienić żądanie pozwu rozwodowego w trakcie sprawy?
Żądanie pozwu rozwodowego można zmienić aż do zamknięcia rozprawy przed sądem I instancji, ale zmiana powództwa wymaga pisma procesowego spełniającego wymogi pozwu, a zgłoszona ustnie na rozprawie nie będzie skuteczna. Wyjątkiem są roszczenia alimentacyjne, które można zmienić także bez pisma. Inaczej wygląda też zgodne żądanie zaniechania orzekania o winie, bo kodeks rodzinny nie przewiduje dla niego formy pisemnej.
Jakie są najczęstsze przyczyny orzekania o winie w rozwodzie?
Najczęstsze przyczyny orzekania o winie w rozwodzie to zdrada małżeńska, przemoc domowa, uzależnienia, porzucenie rodziny, rażący brak wsparcia oraz uporczywa niechęć do współżycia.
- Zdrada małżeńska – romans jednego z małżonków. Orzecznictwo opisuje możliwość zarówno zdrady fizycznej, jak i zdrady emocjonalnej. Zdrada fizyczna to nic innego jak sytuacja, w której jeden z małżonków wchodzi w intymną relację z osobą trzecią. Może być to nawet jednorazowy akt o charakterze seksualnym. Z kolei zdrada emocjonalna to sytuacja, w której jeden z małżonków nie dokonuje co prawda żadnego fizycznego aktu z inną osobą, ale nawiązuje relację o charakterze emocjonalnym z innym człowiekiem. Relacja ta po pierwsze musi osłabiać więzi emocjonalne z małżonkiem, a po drugie wychodzić poza kanon normalnej, przyjacielskiej relacji.
- Przemoc domowa – zarówno fizyczna, jak i psychiczna. Chodzi zarówno o sytuacje naruszania nietykalności cielesnej drugiego małżonka (bicie, kopanie, policzkowanie lub inne czynności powodujące fizyczny ból), jak również sytuacje natury psychicznej mogące skutkować obniżeniem poczucia własnej wartości: wyzywanie, grożenie krzywdą, zastraszanie, manipulowanie poczuciem winy, wyśmiewanie. Jednorazowa sytuacja związana z przemocą fizyczną czy psychiczną może nie wystarczyć celem udowodnienia winy. Wszystko bowiem zależy od wpływu danej sytuacji lub kilku sytuacji na rozpad więzi między małżonkami.
- Alkoholizm lub uzależnienia – np. od narkotyków czy hazardu. Częste są sytuacje, kiedy jedno z małżonków wskazuje, że przyczyną rozwodu są używki lub inne uzależnienia. W sposób oczywisty uzależnienie od alkoholu, narkotyków oraz innych rzeczy może powodować osłabienie więzi emocjonalnych. Ale nie tylko. Może to powodować po prostu, że uzależniony nie jest w stanie wykonywać swoich podstawowych obowiązków rodzinnych.
- Porzucenie rodziny – opuszczenie współmałżonka i dzieci bez uzasadnionego powodu. W mojej karierze prawnika zdarzało się, że jeden z małżonków został opuszczony przez drugiego w zasadzie bez podania powodu. Taką sytuację należy traktować jako porzucenie rodziny, a brak jasnego, klarownego powodu należy uznać za sytuację powodującą rozpad więzi małżeńskiej.
- Rażący brak wsparcia – np. niełożenie na utrzymanie rodziny. Nierzadko dochodzi do sytuacji, kiedy jedno z małżonków nie wykorzystuje swojego potencjału i nie zarobkuje. Zdarzają się przypadki, w których tylko jedno z małżonków pracuje, a drugie „wiecznie” szuka pracy. Każdą sytuację należy oczywiście ocenić indywidualnie, natomiast możliwa jest interpretacja, zgodnie z którą taki małżonek nie wypełnia jednego z podstawowych obowiązków, jakim jest współdziałanie dla dobra rodziny.
- Uporczywa niechęć do współżycia lub pożycia małżeńskiego – jeśli nie wynika ze względów zdrowotnych. Jednym z podstawowych obowiązków małżeńskich jest „wspólne pożycie” rozumiane jako rozwijanie i pielęgnowanie intymności cielesnej między małżonkami. Ten z małżonków, który bez powodu nie wypełnia tego obowiązku, może okazać się winnym rozpadu związku małżeńskiego.
Czy zdrada jest równoznaczna z rozwodem z orzeczeniem o winie?
Zdrada nie jest równoznaczna z rozwodem z orzeczeniem o winie zdradzającego małżonka, bo sąd bada, czy to ona rzeczywiście doprowadziła do rozkładu pożycia.
- Zdrada może być podstawą do orzeczenia winy, ale jeśli współmałżonek zdradzony wcześniej sam przyczynił się do rozpadu małżeństwa, sąd może uznać winę obu stron;
- Sąd może też uznać, że zdrada była wynikiem innego kryzysu w małżeństwie, np. agresji współmałżonka, co może wpłynąć na ocenę winy;
- Jeżeli zdrada nastąpiła po faktycznym, zupełnym rozpadzie małżeństwa, sąd nie uzna jej za przyczynę rozkładu, skoro do rozpadu doszło na skutek innych przyczyn.
- Jednorazowy akt seksualny może okazać się niewystarczający do orzeczenia winy małżonka mającego romans. Wszystko zależy od konkretnego przypadku. Przykładowo, jeżeli małżonek wybaczył jednorazowy „skok w bok” i kontynuował pożycie z małżonkiem przez następnych kilkanaście lat, to dawna zdrada może nie uzasadniać przypisania winy za późniejszy rozpad związku (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1960 r., 4 CR 190/60).
Brak podstaw do obciążenia małżonka współwiną rozkładu na tej podstawie, że dopuścił się niewierności małżeńskiej przed kilkunastu laty, jeżeli współmałżonek przez kilkanaście lat kontynuował pożycie, wiedząc od początku o zdradzie.
Jakie są konsekwencje rozwodu z orzeczeniem o winie?
Konsekwencje rozwodu z orzeczeniem o winie to przede wszystkim szersze alimenty dla małżonka niewinnego, obciążenie kosztami procesu oraz dłuższy proces.
- Alimenty na współmałżonka – małżonek niewinny może żądać alimentów od małżonka wyłącznie winnego, jeśli rozwód istotnie pogorszył jego sytuację materialną;
- Koszty procesu i zastępstwa procesowego – przegrywający (wyłącznie winny) ponosi koszty postępowania sądowego, w tym koszty ustanowienia pełnomocnika przez stronę wygrywającą proces. Koszty te jest zobowiązany zwrócić po uprawomocnieniu się wyroku. Rozwód z orzeczeniem o winie jest również bardziej kosztowny, jeżeli chodzi o wynagrodzenie adwokata;
- Dłuższy proces – rozwód z orzekaniem o winie jest bardziej czasochłonny niż rozwód bez orzekania o winie;
- Ograniczenie prawa do żądania rozwodu – małżonek wyłącznie winny nie uzyska rozwodu, jeśli drugi małżonek się na niego nie zgadza, chyba że odmowa zgody jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
Czy rozwód z orzeczeniem o winie ma sens?
Rozwód z orzeczeniem o winie ma sens przede wszystkim wtedy, gdy zależy Ci na szerszych alimentach od małżonka wyłącznie winnego albo na ustaleniu odpowiedzialności za rozpad małżeństwa, a nie ma go, gdy najważniejszy jest dla Ciebie czas. Każdorazowo zależy to od sytuacji i oczekiwań strony.
Jeżeli jesteś w dużo gorszej sytuacji finansowej niż małżonek, który do tej pory był głównym żywicielem rodziny (a Ty np. poświęcałaś/eś swój czas na sprawowanie opieki nad dziećmi i prowadzenie domu, co wynikało z takiego podziału ról w małżeństwie), warto rozważyć domaganie się rozwodu z wyłącznej winy współmałżonka. Jeżeli bowiem jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku. Te alimenty na byłego małżonka nie mają ustawowego limitu czasu. Wygasają, gdy zawrzesz nowe małżeństwo, a sąd może je zmienić lub uchylić, gdy zmienią się okoliczności (np. poważna choroba małżonka zobowiązanego do alimentów, znaczna zmiana sytuacji finansowej stron).
Niektórym osobom zależy także, niezależnie od alimentów, na usankcjonowaniu „prawdy” i uzyskaniu moralnej satysfakcji z orzeczenia o winie.
Jeżeli natomiast chcesz szybko zakończyć sprawę, rozwód z orzekaniem o winie z pewnością nie jest tu najlepszą drogą. Proces może trwać nawet kilka lat, zwłaszcza jeżeli druga strona nie zgadza się na uznanie jej za wyłącznie winną rozpadu małżeństwa.
Ile sąd rozpoznaje sprawę rozwodu z orzeczeniem o winie?
Sąd rozpoznaje sprawę rozwodu z orzeczeniem o winie dłużej niż rozwód bez orzekania o winie: od kilku miesięcy do nawet kilku lat. W dużej mierze zależy to od ilości świadków, których zdecydujesz się zawnioskować do sądu, a w sprawach o rozwód z orzekaniem o winie z reguły są oni konieczni. Jeżeli dodatkowo żądanie pozwu obejmuje kwestie dotyczące alimentów od współmałżonka oraz małoletnich dzieci stron, sprawa potrwa odpowiednio dłużej. Przy wielu świadkach i sporze o dzieci należy przygotować się nawet na 2 lata postępowania przed sądem pierwszej instancji. Jeżeli któraś strona zdecyduje się złożyć apelację od niekorzystnego dla niej wyroku, należy przygotować się na dodatkowe kilka miesięcy do roku w drugiej instancji.
Pozew o rozwód z orzeczeniem o winie - czym się różni od normalnego pozwu?
Pozew o rozwód z orzeczeniem o winie różni się od pozwu bez orzekania o winie przede wszystkim tym, że trzeba w nim wskazać i udowodnić winę współmałżonka w rozkładzie pożycia małżeńskiego. Oznacza to, że w treści pozwu należy:
- Wskazać konkretne zachowania drugiej strony, które doprowadziły do rozpadu małżeństwa;
- Przedstawić dowody na poparcie tych twierdzeń (np. dokumenty, zeznania świadków, nagrania).
Można również zawrzeć żądanie alimentów na rzecz małżonka niewinnego.
Pozew o rozwód z orzeczeniem o winie a opłaty sądowe
Opłata sądowa od pozwu o rozwód wynosi 600 zł, niezależnie od tego, czy jest to rozwód z orzeczeniem o winie, czy bez. Różnica pojawia się później: połowa opłaty wraca tylko wtedy, gdy sąd orzeknie rozwód na zgodny wniosek stron bez orzekania o winie. Dodatkowe koszty mogą obejmować:
- Koszty opinii biegłych (np. psychologów, jeśli sprawa dotyczy również małoletnich dzieci);
- Koszty pełnomocnika (jeśli strona korzysta z pomocy adwokata lub radcy prawnego);
- Koszty powołania świadków lub tłumaczy.
W przypadku wygranej strona „niewinna” może domagać się zwrotu kosztów procesu od strony uznanej za winną.
Jakie dokumenty należy przedłożyć do pozwu o rozwód z orzeczeniem o winie?
Do pozwu o rozwód z orzeczeniem o winie należy przedłożyć odpis aktu małżeństwa, odpisy aktów urodzenia wspólnych małoletnich dzieci oraz dowody potwierdzające winę współmałżonka.
- Odpis aktu małżeństwa: oryginał lub odpis urzędowy;
- Odpisy aktów urodzenia dzieci (jeśli są wspólne małoletnie dzieci): oryginał lub odpis urzędowy;
- Dowody potwierdzające winę współmałżonka (np. raporty detektywistyczne, zdjęcia, korespondencja, notatki z przeprowadzanych interwencji funkcjonariuszy Policji);
- Dokumenty dotyczące sytuacji majątkowej i ponoszonych miesięcznie wydatków (jeśli wnosisz o alimenty);
- Ewentualne zaświadczenia lekarskie (np. o przemocy, uzależnieniach drugiej strony).
Dowody w sprawie o rozwód z orzeczeniem o winie
Dowody w sprawie o rozwód z orzeczeniem o winie muszą pozwolić sądowi ustalić, kto ponosi winę za trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego, a to postępowanie ma charakter sporny. To na stronie żądającej orzeczenia o winie spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających to żądanie.
W sprawach tego rodzaju sąd ocenia dowody nie tylko pod kątem ich formalnej dopuszczalności, ale także wiarygodności oraz związku przyczynowego między zachowaniem małżonka a rozpadem pożycia. Przykładowo, samo naganne zachowanie nie zawsze wystarczy. Konieczne jest wykazanie, że miało ono realny wpływ na rozpad małżeństwa.
Najczęściej w sprawach o rozwód z orzeczeniem o winie wykorzystywane są tzw. dowody osobowe (zeznania świadków), dowody z dokumentów oraz inne środki dowodowe, takie jak np. korespondencja, nagrania czy dokumentacja medyczna. Każdy dowód powinien odnosić się do konkretnych zarzutów i wykazywać konkretne fakty, np. fakt zdrady, przemocy, uzależnień lub rażącego zaniedbywania obowiązków małżeńskich.
Nie każdy dowód zawnioskowany przez stronę zostanie przez sąd przeprowadzony. Sąd może pominąć dowody nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy, nieprzydatne lub zmierzające wyłącznie do przedłużenia postępowania. Z tego względu materiał dowodowy musi być przemyślany i adekwatny do podnoszonych zarzutów. W sprawie rozwodowej sąd nie oprze też wyroku wyłącznie na przyznaniu faktów przez drugą stronę.
Jakie dowody należy powołać w sprawie rozwodu z orzeczeniem o winie?
W sprawie rozwodu z orzeczeniem o winie należy powołać dowody, które wykazują konkretne zachowania współmałżonka, a najbardziej przydatne mogą być:
- Zeznania świadków – np. sąsiadów, znajomych, członków rodziny;
- Dokumenty – np. raporty policyjne, obdukcje lekarskie;
- Korespondencja – SMS-y, e-maile, wiadomości z mediów społecznościowych;
- Nagrania audio/wideo;
- Raporty detektywistyczne – jeśli wynajęto detektywa do zebrania dowodów zdrady czy innych działań świadczących o winie.
Oczywiście nie wszystkie wskazane wyżej dowody są niezbędne do powołania. Każdy dowód sąd ocenia indywidualnie. Uwaga: członkowie rodziny mogą w sprawie o rozwód odmówić zeznań, także po ustaniu małżeństwa, więc nie opieraj całej sprawy na jednym świadku z rodziny.
Bardzo istotnym dowodem, niedocenianym, w kontekście rozwodu z orzeczeniem o winie jest również przesłuchanie stron. Sąd zarządza je w każdej sprawie o rozwód. Niejednokrotnie okazuje się bowiem, że wobec braku innych dowodów (świadków, nagrań, SMS-ów) to sami małżonkowie mają wiedzę o sytuacjach uzasadniających zupełny rozpad więzi, za który odpowiada któryś z małżonków.
Przesłuchanie stron to nic innego jak zeznania samych małżonków przed sądem. Zeznania małżonków odbywają się na rozprawie. Są one o tyle istotne, że z nich sąd dowie się konkretnie: 1) czy nastąpił zupełny rozkład pożycia na wszystkich płaszczyznach; 2) jakie zdarzenia stanowiły podstawę do złożenia pozwu o rozwód; 3) jakie zdarzenia mogą stanowić o winie któregoś z małżonków.
Jakie dowody nie będą akceptowane przez sąd w sprawie o rozwód z orzeczeniem o winie?
Sąd nie odrzuci w sprawie o rozwód z orzeczeniem o winie dowodu tylko dlatego, że uzyskano go z naruszeniem prawa, bo w polskim postępowaniu cywilnym nie istnieje ogólna zasada wyłączająca takie dowody. Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
W orzecznictwie nie ma tu jednej linii, ale są wyroki dopuszczające takie dowody. Sąd Apelacyjny w Warszawie, w sprawie o ochronę dóbr osobistych między byłymi małżonkami, w wyroku z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt I ACa 87/15, napisał wprost:
nie ma w polskiej procedurze cywilnej żadnego przepisu, który pozbawiałby stronę możliwości przedstawienia dowodu zdobytego sprzecznie z prawem
Czytaj: sąd może taki dowód wziąć pod uwagę, ale nie musi dać mu wiary.
Istnieją natomiast przepisy, które wykluczają powołanie pewnych osób w charakterze świadków. Przykładowo świadkami nie mogą być:
- osoby niezdolne do spostrzegania lub komunikowania swych spostrzeżeń;
- wojskowi i urzędnicy niezwolnieni od zachowania w tajemnicy informacji niejawnych o klauzuli „zastrzeżone” lub „poufne” oraz osoby zobowiązane do zachowania tajemnicy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli ich zeznanie miałoby być połączone z jej naruszeniem;
- przedstawiciele ustawowi stron oraz osoby, które mogą być przesłuchane w charakterze strony jako organy osoby prawnej lub innej organizacji mającej zdolność sądową;
- współuczestnicy jednolici;
- mediator, co do faktów, o których dowiedział się w związku z prowadzeniem mediacji, chyba że strony zwolnią go z obowiązku zachowania tajemnicy mediacji;
- małoletni, którzy nie ukończyli lat trzynastu, a zstępni stron, którzy nie ukończyli lat siedemnastu.
Sąd może także pominąć dowód:
- którego przeprowadzenie wyłącza przepis kodeksu;
- mający wykazać fakt bezsporny, nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy lub udowodniony zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy;
- nieprzydatny do wykazania danego faktu;
- niemożliwy do przeprowadzenia;
- zmierzający jedynie do przedłużenia postępowania;
- gdy wniosek strony nie odpowiada kodeksowym wymogom wniosku o przeprowadzenie dowodu, a strona mimo wezwania nie usunęła tego braku.
Czy nagrania rozmów są dobrym dowodem w sprawie o rozwód z orzeczeniem o winie?
Nagrania rozmów mogą być dobrym dowodem w sprawie o rozwód z orzeczeniem o winie i są bardzo często przedkładane przez strony w postępowaniu sądowym, a sąd ocenia je jak każdy inny dowód. Do każdego nagrania przygotuj stenogram, tj. pisemne odtworzenie załączanej rozmowy. Uwaga: potajemne nagrywanie cudzej rozmowy, w której nie uczestniczysz, może być uznane za przestępstwo. Problemem może być też rozpowszechnianie nagrania bez zgody osoby nagranej.
Czy możliwe jest uzyskanie rozwodu z orzeczeniem o winie bez udziału świadków?
Uzyskanie rozwodu z orzeczeniem o winie bez udziału świadków jest możliwe, choć trudniejsze, bo sąd ocenia winę małżonka na podstawie całości zebranego materiału dowodowego, który może obejmować nie tylko zeznania świadków, ale także dokumenty, nagrania, korespondencję czy ekspertyzy biegłych.
W postępowaniu rozwodowym musisz wykazać, że:
- nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego;
- rozkład ten wynika z zawinionych działań jednego z małżonków.
Chociaż świadkowie są często istotnym elementem postępowania dowodowego, to w niektórych przypadkach sąd może orzec rozwód z winy jednego z małżonków wyłącznie na podstawie dowodów takich jak raporty detektywistyczne, dokumentacja medyczna czy wiadomości tekstowe, bądź zeznań samych stron. Jednak brak świadków może osłabić pozycję strony domagającej się orzeczenia winy, zwłaszcza jeśli druga strona zaprzecza zarzutom.
Czy może być rozwód z winy obu małżonków?
Rozwód z winy obu małżonków jest możliwy i sąd orzeka go wtedy, gdy każde z nich zawinione przyczyniło się do rozpadu małżeństwa. Wina w rozkładzie pożycia małżeńskiego nie podlega stopniowaniu, co oznacza, że nawet minimalny stopień zawinienia po stronie jednego z małżonków skutkuje orzeczeniem rozwodu z winy obojga małżonków.
W orzecznictwie przyjmuje się, iż jeśli chociażby w niewielkim zakresie drugi małżonek przyczynił się do rozpadu małżeństwa, sąd nie może orzec wyłącznej winy pierwszego. W konsekwencji, jeżeli nawet jeden z małżonków ponosi 99% winy, a drugi jedynie 1%, sąd jest zobowiązany do orzeczenia winy obu stron. Wyrok nie wskazuje przy tym, w jakim stopniu każdy z małżonków zawinił.
Kiedy sąd orzeka rozwód z winy obu małżonków?
Sąd orzeka rozwód z winy obu małżonków w sytuacji, gdy materiał dowodowy wskazuje, że każdy z nich w sposób zawiniony przyczynił się do trwałego i zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego. Przykładowe okoliczności skutkujące takim rozstrzygnięciem to:
- obopólna zdrada – gdy obie strony dopuściły się niewierności;
- przemoc psychiczna lub fizyczna z obu stron – gdy każde z małżonków stosowało wobec drugiego agresję;
- rażące zaniedbanie obowiązków małżeńskich przez oboje małżonków, np. brak zainteresowania rodziną, nadużywanie alkoholu po obu stronach;
- długotrwały konflikt małżeński z winy obu stron, w tym brak chęci współpracy na rzecz dobra rodziny.
W takiej sytuacji sąd w wyroku rozwodowym wskazuje, że rozwód następuje z winy obu stron, co ma znaczenie przy ewentualnych roszczeniach alimentacyjnych.
Co daje rozwód z winy obu małżonków?
Rozwód z winy obu małżonków daje przede wszystkim to, że żaden z nich nie może żądać szerszych alimentów z powodu istotnego pogorszenia sytuacji materialnej, a alimenty są możliwe tylko w razie niedostatku.
W sytuacji orzeczenia rozwodu z winy obu stron obowiązek alimentacyjny między byłymi małżonkami może powstać jedynie w przypadku wykazania przez uprawnionego stanu niedostatku. Obowiązek taki nie ma ustawowego limitu czasu, jednak może być zmieniony lub uchylony w przypadku zaistnienia okoliczności uzasadniających jego modyfikację. Małżonek zobowiązany do zapłaty alimentów ma bowiem możliwość wystąpienia z pozwem o uchylenie alimentów na byłego małżonka, bądź też obniżenie alimentów. Z kolei małżonek uprawniony do alimentów może żądać ich podwyższenia.
W każdym jednak razie obowiązek alimentacyjny wygasa na skutek zawarcia nowego małżeństwa przez małżonka uprawnionego do alimentów.
Rozwód z orzeczeniem o winie a dzieci
Rozwód z orzeczeniem o winie a dzieci to temat, w którym orzeczenie o winie nie ma automatycznego wpływu na sytuację prawną dzieci. W mojej praktyce adwokackiej bardzo często pojawia się to pytanie. Jednak w praktyce okoliczności, które doprowadziły do przypisania winy jednemu z małżonków, mogą pośrednio oddziaływać na rozstrzygnięcia dotyczące władzy rodzicielskiej, miejsca zamieszkania dzieci oraz kontaktów z drugim rodzicem.
Czy rozwód z orzeczeniem o winie ma wpływ na pozbawienie praw rodzicielskich?
Rozwód z orzeczeniem o winie nie ma bezpośredniego wpływu na pozbawienie praw rodzicielskich, bo orzeczenie winy nie jest równoznaczne z pozbawieniem władzy rodzicielskiej. Jednak jeśli zachowanie małżonka uznanego za winnego miało negatywny wpływ na dzieci (np. przemoc, zaniedbanie, uzależnienia), sąd rozważy ograniczenie lub pozbawienie władzy rodzicielskiej w wyroku rozwodowym. Decyduje wtedy zachowanie wobec dziecka i jego dobro, a nie sama wina za rozpad małżeństwa.
Czy rozwód z orzeczeniem o winie ma wpływ na miejsce zamieszkania dzieci?
Rozwód z orzeczeniem o winie nie decyduje bezpośrednio o miejscu zamieszkania dzieci, bo sąd nie ustala go na podstawie winy jednego z rodziców. Przy ustalaniu miejsca zamieszkania dziecka sąd bierze pod uwagę przede wszystkim:
- dobro dziecka;
- więź dziecka z każdym z rodziców;
- warunki bytowe i wychowawcze oferowane przez każdego z rodziców;
- możliwość zapewnienia odpowiedniej opieki i stabilności.
Orzeczenie o winie może być jedynie dodatkowym czynnikiem branym pod uwagę, jeśli wynika z niego, że jeden z rodziców jest niezdolny do właściwej opieki nad dzieckiem.
Czy rozwód z orzeczeniem o winie ma wpływ na alimenty i ich wysokość?
Rozwód z orzeczeniem o winie wpływa na alimenty na rzecz małżonka niewinnego, ale nie na alimenty na dzieci. Jeżeli rozwód istotnie pogorszył sytuację materialną małżonka niewinnego, sąd na żądanie tego małżonka może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku.
Orzeczenie o winie nie ma natomiast wpływu na obowiązek alimentacyjny względem dzieci: jego zakres zależy od usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz możliwości zarobkowych i majątkowych rodzica.
Rozwód z orzeczeniem o winie a podział majątku
Rozwód z orzeczeniem o winie nie wpływa na podział majątku, ponieważ małżonkowie co do zasady mają równe udziały w majątku wspólnym, a o ich wysokości nie decyduje wina za rozpad małżeństwa. Z ważnych powodów każdy z małżonków może jednak żądać ustalenia nierównych udziałów, z uwzględnieniem stopnia, w jakim każdy z nich przyczynił się do powstania majątku, np. gdy:
- jedno z małżonków rażąco przyczyniło się do roztrwonienia wspólnego majątku (np. hazard, alkoholizm);
- jedno z małżonków umyślnie nie przyczyniało się do jego powiększania.
Liczy się przy tym także osobista praca przy wychowaniu dzieci i w domu. Podział majątku można przeprowadzić osobno po rozwodzie lub w trakcie postępowania rozwodowego (jeśli nie spowoduje to nadmiernej zwłoki). W praktyce sądy, o ile nie ma zgodnego wniosku o podział majątku, nie przeprowadzają takich spraw i konieczne jest odrębne złożenie wniosku o podział majątku po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego. Jeżeli masz już ustanowioną rozdzielność majątkową, sprawę o podział majątku możesz przeprowadzić równolegle z rozwodem. Jeżeli chcesz wiedzieć więcej, zapraszam do naszego artykułu o podziale majątku.
Jakie są koszty postępowania rozwodowego z orzeczeniem o winie?
Koszty rozwodu z orzeczeniem o winie obejmują opłatę sądową 600 zł oraz, zależnie od sprawy, wynagrodzenie pełnomocnika, biegłych, koszty świadków, detektywa i apelacji.
- Opłata sądowa od pozwu – wynosi 600 zł, niezależnie od rodzaju rozwodu;
- Koszty zastępstwa procesowego – w przypadku korzystania z usług adwokata lub radcy prawnego (stawki zależne od umowy, w zależności od skomplikowania sprawy);
- Koszty opinii biegłych – Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów, bądź też biegłych psychologów i psychiatrów: ok. 800-2.000 zł;
- Koszty świadków – zwrot kosztów dojazdu dla świadków, jeśli będą oni powołani. Koszty te obciążają stronę, która składa wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka;
- Koszty detektywa – jeśli strona zdecyduje się na zlecenie zebrania dowodów zdrady lub innych działań małżonka;
- Koszty apelacji – w razie wniesienia apelacji dodatkowa opłata sądowa wynosi 600 zł, a na jej poczet zalicza się 100 zł zapłacone od wniosku o uzasadnienie.
Strona przegrywająca sprawę może zostać obciążona kosztami procesu na rzecz strony wygrywającej.
Jak wygrać w sprawie o rozwód z orzeczeniem o winie?
Wygrać w sprawie o rozwód z orzeczeniem o winie, czyli uzyskać wyrok ustalający winę współmałżonka, pomagają przede wszystkim dobrze przygotowany pozew, mocne dowody i spójne zeznania. Dlatego należy:
- Dobrze przygotować pozew – jasno opisać zachowania drugiej strony i przedstawić dowody;
- Zebrać mocne dowody – np. zeznania świadków, korespondencję, zdjęcia, raporty detektywistyczne;
- Być konsekwentnym w zeznaniach – sprzeczne wypowiedzi mogą osłabić pozycję w sądzie;
- Rozważyć wsparcie adwokata – pełnomocnik może pomóc w prowadzeniu sprawy, ale ostateczna ocena dowodów należy do sądu.
Jak przygotować się do rozprawy rozwodowej z orzeczeniem o winie?
Do rozprawy rozwodowej z orzeczeniem o winie przygotujesz się, gdy znasz wszystkie pisma i dowody w sprawie, masz gotowe pytania do drugiej strony i umiesz spójnie opowiedzieć swoją wersję zdarzeń. Po kolei:
- Zapoznanie się z całokształtem pism procesowych i materiału dowodowego.
- Przypomnienie sobie treści:
- dokumentów (np. raporty policyjne, obdukcje lekarskie),
- korespondencji (SMS-y, e-maile, wiadomości z mediów społecznościowych),
- nagrań wraz ze stenogramami.
- Przygotowanie sobie pytań do drugiej strony, z pomocą pełnomocnika lub bez. W skomplikowanych sprawach adwokat pomoże ułożyć pytania i uporządkować dowody;
- Skrupulatne przygotowanie się do składania zeznań: podczas przesłuchania liczy się spójna i logiczna narracja poparta dowodami.
Właściwa strategia i przygotowanie mogą przyczynić się do skutecznego wykazania winy drugiego małżonka oraz uzyskania korzystnego rozstrzygnięcia w zakresie alimentów i opieki nad dziećmi.
Jakie pytania mogą paść i jak zadawać pytania podczas rozprawy rozwodowej z orzeczeniem o winie?
Podczas rozprawy rozwodowej z orzeczeniem o winie mogą paść pytania o okoliczności rozpadu pożycia, zarzuty, dowody i świadków, a zadawać je trzeba jasno, krótko i wyłącznie w związku z faktami sprawy. Na rozprawie sąd przesłuchuje świadków i strony, a te dowody często przesądzają o ustaleniu winy, dlatego każda osoba, która się rozwodzi, powinna dobrze przygotować się do pytań.
1. Jakie pytania mogą paść podczas rozprawy?
Pytania może zadawać sąd, same strony oraz ich pełnomocnicy. Ich treść zależy oczywiście od konkretnego przypadku, ale typowe są takie:
a) Dotyczące okoliczności rozpadu pożycia małżeńskiego:
Kiedy pan/pani ostatni raz uprawiali ze sobą stosunek płciowy?
- Czy kocha pan/pani współmałżonka? Jeżeli nie – od kiedy?
Kiedy mąż/żona wyprowadził się z domu? Od kiedy nie prowadzicie wspólnie gospodarstwa domowego?
Czy podejmowane były próby ratowania małżeństwa? (np. terapia małżeńska, rozmowy)
b) Dotyczące zarzutów o winę jednego z małżonków:
Czy doszło do zdrady małżeńskiej? W jaki sposób? Jakie są na to dowody?
Czy współmałżonek stosował przemoc psychiczną lub fizyczną? W jaki sposób? Kto jest świadkiem takich zdarzeń?
Powyższe to tylko przykłady pytań. Podczas rozprawy mogą pojawić się również pytania co do konkretnych:
- Dowodów przedstawianych przez strony, np. pytania dotyczące konkretnych wiadomości, konkretnych nagrań.
Czy są świadkowie, którzy mogą potwierdzić przedstawione zarzuty? Jakie są ich relacje z małżonkami?
- Wypowiedzi świadków/stron, np. czy świadkowie naocznie widzieli dane sytuacje czy znają je z opowieści stron? Czy świadkowie potwierdzają relacje pewnych zdarzeń czy też mają inną wersję zdarzenia?
2. Jak zadawać pytania podczas rozprawy?
Pytania podczas sprawy o rozwód z orzeczeniem o winie zadawaj w sposób jasny, precyzyjny i pozbawiony emocji. Podczas przesłuchania strony mają prawo wyłącznie do zadawania pytań. Mam na myśli to, że po wypowiedzi świadka lub strony nie ma możliwości komentowania jej, zarzucania kłamstwa itp. Kilka wskazówek:
a) Zadawaj pytania otwarte i zamknięte. Pytania otwarte pozwalają świadkowi lub współmałżonkowi na swobodne wyjaśnienie okoliczności. Przykład: „Czy może Pan/Pani opisać, jak wyglądały i na czym polegały próby ratowania małżeństwa?” Pytania zamknięte: Skierowane na uzyskanie jednoznacznej odpowiedzi „tak” lub „nie”. Przykład: „Czy w ciągu ostatnich dwóch lat podejmowaliście Państwo próby mediacji lub terapii małżeńskiej?”
b) Unikaj pytań sugerujących odpowiedź lub zawierających hipotezę. Nierzadko zdarza się, że po wypowiedzi danego świadka/strony osoba pytająca chciałaby „przyłapać” świadka na kłamstwie i wychodzą z tego zdania wielokrotnie złożone, których sensu nie sposób odnaleźć. Zadawaj krótkie pytania, ewentualnie cytuj krótkie wypowiedzi drugiej strony.
c) Zadawaj pytania tylko związane z tezą dowodową. Świadkowie i strony powoływani są na określone fakty, tzn. mają potwierdzić określone wydarzenia lub im zaprzeczyć. Staraj się zadawać pytania związane z konkretnymi sytuacjami przytoczonymi w pismach. Pozostałe mogą bowiem być nieistotne dla sprawy.
d) Zadawaj pytania w sposób uporządkowany. Najpierw zadawaj pytania ogólne (o czas, miejsce, charakter zdarzeń), a potem szczegółowe (dokładne wyjaśnienie sytuacji, dowodów). Od ogółu do szczegółu.
Jakie są alternatywy dla rozwodu z orzeczeniem o winie?
Alternatywą dla rozwodu z orzeczeniem o winie jest przede wszystkim rozwód bez orzekania o winie, a w zależności od sytuacji także separacja, unieważnienie małżeństwa albo mediacja.
- Rozwód bez orzekania o winie – szybsza i mniej kosztowna opcja, wymaga jednak zgodnego żądania obojga małżonków;
- Rozwód z winy obu stron – opisany wyżej;
- Separacja – jeśli strony nie są jeszcze zdecydowane na definitywne zakończenie małżeństwa. Separacja może być później zniesiona na zgodne żądanie małżonków, a jeżeli rozkład okaże się trwały, można żądać rozwodu;
- Unieważnienie małżeństwa – w przypadkach, gdy małżeństwo zostało zawarte z wadą przewidzianą w ustawie (np. pod wpływem bezprawnej groźby), przy czym obowiązują tu krótkie terminy;
- Mediacja i ugoda – zamiast prowadzić spór sądowy, strony mogą podjąć próbę rozwiązania konfliktu w sposób polubowny, co może doprowadzić również do uratowania małżeństwa i odstąpienia od rozwodu.
Czy mediacja jest możliwa w przypadku rozwodu z orzeczeniem o winie?
Mediacja w przypadku rozwodu z orzeczeniem o winie jest możliwa, nawet gdy jedna ze stron dąży do orzeczenia winy drugiego małżonka. Mediacja może pomóc w:
- ustaleniach dotyczących podziału majątku;
- porozumieniu w sprawie opieki nad dziećmi;
- zminimalizowaniu konfliktu, co może skrócić czas trwania procesu rozwodowego.
Sąd może skierować strony do mediacji w toku postępowania, jeśli istnieją widoki na utrzymanie małżeństwa, także gdy postępowanie zostało zawieszone.
Wyrok rozwodowy z orzeczeniem o winie - jak wygląda?
Wyrok rozwodowy z orzeczeniem o winie zawiera rozwiązanie małżeństwa i wskazanie, który z małżonków ponosi winę (albo że ponoszą ją oboje), a jego dalsze punkty zależą od tego, czy są dzieci i wspólne mieszkanie.
Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd orzeka także o sposobie korzystania z niego przez czas wspólnego zamieszkiwania po rozwodzie.
Kolejne punkty zależne są od tego, czy małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci. Jeżeli tak, sąd w każdym wypadku rozstrzyga o władzy rodzicielskiej i orzeka o alimentach na dziecko, a także o kontaktach z dzieckiem i jego miejscu zamieszkania. Zgoda małżonków nie zwalnia sądu z tego obowiązku. Sąd uwzględnia ich pisemne porozumienie, jeżeli jest zgodne z dobrem dziecka, a jedynie na zgodny wniosek stron nie orzeka o kontaktach.
Końcowo sąd orzeka o kosztach. Strona przegrywająca spór ponosi koszty: 1) opłaty od pozwu, jeżeli były małżonek wniósł opłatę; 2) zastępstwa procesowego, zwykle według stawki minimalnej 720 zł; 3) ewentualnie 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W sferze kosztów mogą się pojawić również np. koszty biegłych czy stawiennictwa świadków.
Czy możliwa jest zmiana orzeczenia o winie po uprawomocnieniu się wyroku?
Zmiana orzeczenia o winie po uprawomocnieniu się wyroku co do zasady nie jest możliwa, więc o winę trzeba spierać się w apelacji. Wyrok staje się prawomocny po upływie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie (7 dni od dnia ogłoszenia wyroku, opłata sądowa od wniosku wynosi 100 zł), a jeżeli wniosek złożono, po upływie terminu do złożenia apelacji (14 dni od doręczenia wyroku z uzasadnieniem). Jeżeli zdecydujesz się złożyć apelację, sąd drugiej instancji może zmienić rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji również w zakresie winy.
Skarga kasacyjna w sprawie o rozwód jest niedopuszczalna. Zostaje wznowienie postępowania, ale to nadzwyczajna droga z wąsko określonych przyczyn, a odpada całkowicie, gdy choćby jedna ze stron zawarła po uprawomocnieniu się wyroku nowe małżeństwo.
Umów poradę w sprawie rozwodu60 minut, od 450 zł. Online płatna z góry, w kancelarii na miejscu. Opłata wlicza się w wynagrodzenie, jeśli zlecisz nam sprawę.
Krok 1 z 3: forma, dzień i godzina
Wybierz dzień
Wybrana godzina to preferowany termin spotkania. Nie gwarantujemy go: jeśli będzie niedostępny, skontaktujemy się z Tobą, żeby ustalić inny.
Rozwód z orzeczeniem o winie - najczęściej zadawane pytania
Jakie dowody są potrzebne, aby udowodnić winę małżonka w procesie rozwodowym?
Aby udowodnić winę małżonka w procesie rozwodowym, potrzebne są dowody konkretnych zachowań i ich związku z rozpadem małżeństwa, np. zeznania świadków, korespondencja, zdjęcia, nagrania, dokumentacja medyczna czy raporty policyjne. Ważnym dowodem, często niedocenianym, są też zeznania samych małżonków, które sąd przeprowadza w każdej sprawie o rozwód.
Czy rozwód z orzeczeniem o winie wpływa na podział majątku?
Rozwód z orzeczeniem o winie nie wpływa na podział majątku, bo małżonkowie co do zasady mają równe udziały bez względu na winę za rozpad małżeństwa. Z ważnych powodów można jednak żądać nierównych udziałów, np. gdy jedno z małżonków rażąco trwoniło majątek wspólny lub umyślnie nie przyczyniało się do jego powiększania.
Ile trwa proces rozwodowy z orzeczeniem o winie?
Proces rozwodowy z orzeczeniem o winie trwa zazwyczaj dłużej niż rozwód bez orzekania o winie, od kilku miesięcy do nawet kilku lat. Zależy to od stopnia skomplikowania sprawy, rodzaju i ilości przeprowadzanych dowodów (np. świadków, opinii biegłych), tego czy żądanie pozwu obejmuje również sprawy związane z dziećmi oraz od obciążenia sądu.
Czy mogę otrzymać alimenty od małżonka uznanego za winnego rozpadu małżeństwa?
Alimenty od małżonka uznanego za wyłącznie winnego rozpadu małżeństwa możesz otrzymać, jeśli jesteś małżonkiem niewinnym, a rozwód spowodował istotne pogorszenie Twojej sytuacji materialnej, nawet bez niedostatku. Przy winie obojga alimenty są możliwe tylko w razie niedostatku. Wysokość zależy od potrzeb uprawnionego oraz możliwości finansowych zobowiązanego.
Czy orzeczenie o winie wpływa na opiekę nad dziećmi?
Orzeczenie o winie nie wpływa bezpośrednio na opiekę nad dziećmi, bo sąd kieruje się przede wszystkim dobrem dziecka. Bierze pod uwagę takie czynniki jak więź z rodzicami, warunki bytowe czy zdolność do zapewnienia odpowiedniej opieki. Znaczenie mogą mieć natomiast zachowania, które doprowadziły do winy, np. przemoc wobec dziecka.
Czy sąd orzeknie o winie, jeśli nikt o to nie wniesie?
Sąd orzeka o winie także wtedy, gdy nikt o to nie wnosi, bo przy rozwodzie jest to zasada, a odstępuje od niej wyłącznie na zgodne żądanie obojga małżonków. Jeżeli tylko jedno z Was chce rozwodu bez orzekania o winie, sąd musi zająć się winą i ustalić, kto ją ponosi.
Czy małżonek wyłącznie winny może dostać rozwód?
Małżonek wyłącznie winny może dostać rozwód tylko wtedy, gdy drugi małżonek wyrazi na to zgodę albo jego odmowa jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. W pozostałych przypadkach sąd powództwo oddali, mimo że pożycie uległo zupełnemu i trwałemu rozkładowi, a małżeństwo formalnie trwa dalej.
Czy rodzina może odmówić zeznań w sprawie o rozwód z orzeczeniem o winie?
Rodzina może odmówić zeznań w sprawie o rozwód z orzeczeniem o winie: to prawo mają małżonkowie stron, ich wstępni, zstępni i rodzeństwo oraz powinowaci w tej samej linii lub stopniu. Dzieci stron poniżej 17 lat w ogóle nie mogą być w takiej sprawie przesłuchiwane jako świadkowie.
